Tuin winterklaar maken

1. Kuipplanten binnenzetten of inpakken

Citrus, geraniums en de meeste fuchsia’s kunnen niet tegen vorst. Zet ze binnen zodra de eerste nachtvorst in de weerberichten staat. Ze willen het koel en licht, tussen 5 en 10 °C, bijvoorbeeld in een trappenhuis of een garage met een raam. Geef weinig water, pas als de potgrond een paar centimeter diep droog is.

Een olijfboom of oleander kan een paar graden vorst hebben. Die blijft buiten, dicht tegen het huis en met de pot ingepakt in jute, tot er strenge vorst komt; Gardi waarschuwt je gratis als er vorst op komst is.

Ook winterharde planten in een pot hebben het in de winter zwaarder dan dezelfde plant in de border, want in een pot krijgt de kluit de vorst van alle kanten en in de grond alleen van boven. Zet de pot daarom op potvoetjes, zodat het water weg kan, en schuif hem tegen het huis. Lege terracotta potten berg je op of leg je ondersteboven, want als ze buiten vol regen lopen, springen ze bij de eerste strenge vorst.

2. Het gazon een laatste keer maaien

Gras groeit vaak tot in november door, en zolang het groeit, blijf je het gazon maaien. Zet de maaier de laatste keer op de gewone hoogte, 4 à 5 cm, en niet lager. Is het gras nat of wit van de rijp, laat de maaier dan staan.

3. Blad laten liggen waar het mag

Het blad dat je van het gazon harkt, hoeft niet weg. Leg het onder de struiken, onder de haag en tussen de vaste planten, in een laag van een paar centimeter. Tegen het voorjaar hebben de wormen het meeste naar beneden getrokken, en tot die tijd kruipen er insecten en soms een egel onder weg. Wat je overhoudt, schep je op een hoop in een hoek van de tuin. Laat die een jaar of twee met rust, dan is het bladaarde geworden.

Van paden en het terras hark je het blad wel weg, want nat blad is glad. Haal het ook van lage, grijze planten zoals lavendel en tijm, en van rotsplantjes, anders rotten ze eronder.

4. Vaste planten en grassen laten staan

Knip vaste planten in de herfst niet af, maar laat ze staan tot maart. In de holle stengels overwinteren wilde bijen en andere insecten, en aan de zaadhoofden van bijvoorbeeld zonnehoed en kaarden eten vogels de hele winter. Het oude blad beschermt bovendien het hart van de plant tegen nattigheid. Voor siergrassen geldt hetzelfde.

Alleen wat na de eerste vorst inzakt tot een slijmerige brij, zoals het blad van hosta’s, ruim je op, want in die brij zitten de slakken.

Bij rozen blijft het in november bij grond tegen de voet en de lange takken wat korter. Snoeien doe je pas in het voorjaar.

5. De vijver

Leg in oktober een fijn net over de vijver, voordat het meeste blad valt. Blad dat naar de bodem zakt, rot daar weg, en dan wordt het water troebel en arm aan zuurstof. Als de bomen kaal zijn, haal je het net weer weg.

Wordt het water kouder dan ongeveer 10 °C, stop dan met de vissen voeren. Ze eten dan bijna niets meer, en wat blijft liggen, bederft het water. Een pomp die ’s winters niet doordraait, haal je eruit, maak je schoon en berg je op waar het niet vriest.

Vriest de vijver dicht, hak dan geen wak in het ijs. De klappen gaan als schokgolven door het water, en daar hebben de vissen last van. Zet liever een pan heet water op het ijs tot er een gat in smelt, of leg in november een drijvende ring in het water die een opening in het ijs openhoudt.

6. Buitenkraan aftappen en slangen binnen

Doe dit in november, of eerder als er strenge vorst voorspeld wordt. De volgorde is binnen dicht, buiten open: eerst sluit je in huis het kraantje dat het water naar de buitenkraan stuurt, en daarna open je de buitenkraan zelf. Het water loopt dan uit de leiding, en de buitenkraan blijft tot het voorjaar openstaan. Zit er bij dat kraantje binnen een klein dopje, zet er dan een bakje onder en draai het open, want daar komt nog een scheut water uit.

Vergeet je dit, dan kan de leiding in de muur springen, en dat merk je pas als er in april water uit komt.

Laat ook de tuinslangen leeglopen, rol ze op en berg ze binnen op. Een slang die buiten in de vorst ligt, wordt stug en scheurt.

7. Gereedschap, maaier en tuinmeubels opbergen

Borstel de modder van schoppen en harken en laat ze drogen voordat ze de schuur in gaan. Maak ook de snoeischaar schoon en geef het scharnier een druppel olie.

Maak de grasmaaier schoon, vooral aan de onderkant, waar het natte gras aan vastgekoekt zit. Heb je een benzinemaaier, kijk dan in de handleiding hoe hij de winter in moet. Meestal laat je de tank leeg draaien.

Kussens gaan droog naar binnen, anders schimmelen ze. Zet houten tuinmeubels onder een afdak of dek ze af met een hoes die lucht doorlaat. Onder strak plastic blijft het hout nat en wordt het groen.

8. Nestkasten schoonmaken

Maak in oktober of november de nestkasten schoon. Haal het oude nest eruit en borstel de kast uit met heet water, zonder schoonmaakmiddel. ’s Winters slapen mezen en mussen er graag in.

Met bijvoeren begin je pas als het gaat vriezen of sneeuwen. Zet de voertafel een meter of twee van de struiken af. Dan kunnen de vogels bij gevaar snel wegschieten, maar kan een kat er niet ongezien onder gaan zitten.

Wat je beter kunt laten

• Een plastic zak over een plant tegen de vorst. Plastic houdt het vocht vast, en dat bevriest dan op het blad. Vliesdoek of jute laat het vocht door.
• Strooizout vlak bij planten of het gazon. Het zout spoelt de grond in, en in het voorjaar zijn de randen van de border bruin. Strooi op die plekken zand.
• Met de bladblazer door de border. Wat je dan wegblaast, zijn precies de laag blad en de insecten die je wilde laten liggen.