Olijfboom verzorgen, in pot en in de volle grond

Wanneer en hoeveel snoei je een olijfboom?

Snoei een olijfboom in april of mei, als er geen strenge vorst meer komt en een boom die binnen stond weer buiten staat. Dan zie je meteen welke takken dood zijn.

Haal eerst dat dode hout eruit, terug tot waar de tak nog leeft. Dood hout is grijs en droog, heeft geen blad of knoppen en knapt als je het buigt. Daarna haal je de kaarsrechte scheuten weg die uit de stam of een dikke tak omhoogschieten, en de scheuten die onderaan uit de voet komen. Laat je die staan, dan gaat de groei daarin zitten en blijft de kroon achter.

Pas dan kijk je naar de vorm. Takken die naar binnen groeien of over een andere tak schuren, knip je weg. Lange uitschieters knip je in, net boven twee blaadjes die tegenover elkaar aan de tak zitten, want daar komen de nieuwe scheuten uit.

Knip niet elk voorjaar alles kort, want een olijf bloeit in juni aan het hout van vorig jaar. Houd je de kroon als strakke bol, knip hem dan in juni nog een keer licht bij en daarna niet meer. Wat later in de zomer uitloopt, komt zacht de winter in.

Bemesten en verpotten

In de volle grond heeft een olijfboom genoeg aan wat compost in april.

In een pot is de grond na een jaar uitgeput. Geef in april organische korrelmest, zo’n twee handen voor een pot van 50 cm doorsnee, en in juni nog eens de helft. Gebruik je liever vloeibare organische mest, geef die dan van april tot eind juli om de drie weken.

Om de twee à drie jaar verpot je hem in april naar een pot die een maat groter is. Meng een derde grof zand of kleikorrels door de potgrond, zodat het water er goed doorheen zakt.

Water en standplaats

Een olijfboom wil zo veel mogelijk zon. Zet hem tegen een zonnige muur op het zuiden of zuidwesten, uit de wind.

In een pot heeft hij in de zomer veel water nodig, in juli en augustus bijna elke dag. Voel eerst in de pot: is de bovenste 3 à 4 cm droog, giet dan langzaam door tot er onderuit water komt. Vouwt het blad zich in de lengte dubbel en wordt het dof, dan heeft hij dorst.

Veel olijfbomen staan in een sierpot zonder gat in de bodem. Daarin blijft het water staan en rotten de wortels. Boor er een gat in, of zet de boom in een kweekpot met gaten op een laag grind in de sierpot.

Wil je hem in de volle grond, plant hem dan in mei of juni, na de ijsheiligen, op grond waar water snel wegzakt, zoals zand of een verhoogd plantvak. Op klei en veen staan de wortels ’s winters in koud water, en dat houdt hij niet vol. De eerste zomer krijgt hij een emmer water per week als het droog is; daarna vindt hij zelf genoeg.

Hoeveel vorst kan een olijfboom hebben?

Op het label staat soms “winterhard tot -15 °C”, maar dat gaat uit van een oude boom in droge grond. Om de wortels in een pot zit geen grond die de kou tegenhoudt, en een pot van 40 cm is na een paar dagen vorst door en door bevroren. Reken daarom op ongeveer -5 °C.

Zet de pot in november op potvoeten tegen de gevel en pak hem in met noppenfolie, met daaroverheen jute of een rietmat. Vriest het streng, leg dan een vliesdoek over de kroon. Een plastic zak werkt niet, want daaronder slaat het vocht neer en op een zonnige dag broeit de boom.

In de volle grond hangt veel af van waar je woont: in het westen staat een olijf tegen een beschutte muur soms jarenlang goed, in het oosten en zuidoosten is het een gok. Laat hij na een koude winter veel blad vallen, zaag dan in maart nog niets af, want vaak loopt hij in mei of juni weer uit.

Binnen overwinteren

Wordt er meer dan een paar dagen vorst van -5 °C of kouder voorspeld, of is de pot klein, dan gaat de boom naar binnen. Een zware pot verplaats je het makkelijkst op een plantenroller, een plankje op wieltjes. Een nachtvorstwaarschuwing van Gardi, die gratis is, geeft je dan nog een avond om de pot naar binnen te rijden.

Zoek een koele, lichte plek van 5 tot 10 °C, zoals een onverwarmde serre of een garage of schuur met een raam. In een woonkamer van 20 °C met weinig licht blijft een olijf groeien, maakt hij lange, slappe scheuten en laat hij zijn blad vallen. Geef binnen weinig water, om de twee à drie weken een scheut, zodat de kluit niet helemaal uitdroogt.

Zet hem op zachte dagen in maart al naar buiten, en in april voorgoed. Na een winter in het halfdonker verbrandt het blad in de volle zon, dus de eerste dagen staat hij in de schaduw.

Veelgemaakte fouten

• In november naar de warme woonkamer. In maart is hij kaal en zit hij vol luis.
• Een olijf in natte klei planten, omdat op het label -15 °C staat.
• Elke dag een klein scheutje water geven. Dan blijft alleen de bovenkant nat, terwijl de kluit onderin uitdroogt.