Lavendel snoeien, bemesten en verzorgen

Wanneer knip je lavendel?

Lavendel krijgt twee knipbeurten per jaar, een grote en een kleine. De grote komt na de bloei. De meeste lavendel bloeit van eind juni tot in augustus, en als bijna alle bloemen verkleurd zijn, is hij aan de beurt. Dat is meestal ergens in augustus, en uiterlijk half september. Heb je een forse lavendel met lange, wat slappe stelen, dan bloeit die langer door en knip je hem eind augustus of in september.

Wacht niet tot oktober. Na het knippen loopt de plant nog uit, en die jonge scheutjes hebben een paar weken nodig om stevig te worden voordat het gaat vriezen.

De kleine beurt volgt eind maart of in april. Je knipt dan de bevroren puntjes weg en maakt de bol weer mooi rond. In het oosten van het land kan het in april nog vriezen, dus daar wacht je tot je onderaan de takken nieuwe grijsgroene scheutjes ziet. Dan zie je meteen ook welke takken de winter niet gehaald hebben.

De zomerbeurt valt midden in de vakantie en schiet er daardoor vaak bij in. Staat je lavendel in Gardi op de tuinkaart, dan staat die beurt vanzelf in je onderhoudskalender.

Hoe ver knip je hem terug?

Kijk eerst goed naar de struik, want hij bestaat uit twee delen. Onderin zitten houtige, grijsbruine takken zonder blad, en daarboven zit het zachte, grijsgroene deel waar de bloemstelen uit komen. Knip je in dat kale onderste hout, dan houd je een stomp over die zelden nog uitloopt. In het groene deel kun je gerust knippen, want daar groeit hij weer aan.

Pak na de bloei een bos stelen in je hand en knip ze met een scherpe snoeischaar af. Ga zo laag dat er ook een stuk van het blad meegaat, maar laat van elke tak minstens twee tot drie centimeter groen staan. Weet je niet goed waar het blad ophoudt, buig dan een tak opzij en kijk van onderen: je ziet precies waar de blaadjes overgaan in kale bast.

Knip in een boogje, zodat er een compacte bol overblijft. Voor een lange rand langs het pad gaat een heggenschaar sneller, als hij maar scherp is, want een botte kneust de stelen.

Mest

Lavendel heeft nauwelijks mest nodig. Krijgt hij te veel, dan maakt hij lange, slappe takken die openvallen, en is de struik eerder op.

In de volle grond is een dun laagje compost in april genoeg, en op vruchtbare klei kun je ook dat overslaan. In een pot raakt de voeding na een jaar op. Geef hem dan in april een kleine hand organische korrelmest, of zet hem in verse potgrond met een schep grof zand erdoor. Vanaf augustus geef je niets meer, want mest in de nazomer geeft zachte scheuten die slecht door de winter komen.

Plek, grond en water

Lavendel wil zon, het grootste deel van de dag. In de halfschaduw blijft hij iel en bloeit hij matig.

Op zandgrond gaat het bijna vanzelf. Op klei en veen is de natte grond in de winter het gevaar, want dan rotten de wortels. Plant hem daar op een kleine verhoging, of langs een muurtje of pad waar het water snel wegloopt, en werk wat grof zand of fijn grind door de bovenste laag. Graaf geen diep gat dat je vult met potgrond. In zware klei loopt zo’n gat vol als een badkuip, en daar staan de wortels dan de hele winter in.

Je plant lavendel in april of mei, op zandgrond ook in september.

Geef het eerste jaar bij droogte eens per week een halve gieter per plant. Daarna hoeft dat in de volle grond zelden nog, ook niet in een droge zomer. Een lavendel in een pot krijgt water als de bovenste paar centimeter potgrond droog aanvoelt, en in de schotel blijft geen water staan.

Lavendel in de winter

Een lavendel die de winter niet haalt, is meestal verzopen en niet bevroren. Op droge grond kan hij tot ongeveer -15 °C, en een zachte, natte winter kost meer planten dan een strenge, droge. Dek hem dus niet af met blad of stro, want dat houdt het vocht rond de voet vast.

In een pot bevriezen de wortels sneller dan in de grond. Zet de pot tegen de gevel, op potvoetjes of twee latjes, en geef geen water als het vriest.

In het voorjaar zie je overal kuiflavendel te koop, te herkennen aan de paarse oortjes bovenop de bloemen. Die kan veel minder hebben en overleeft een natte of strenge winter meestal niet. Zie hem dus als een zomerplant, of houd hem in een pot die je bij strenge vorst op een koele, lichte plek zet.

Na een strenge winter ziet lavendel er vaak grijs en dood uit. Oordeel pas in april. Kras met je nagel een stukje bast van een tak, en is het daaronder groen, dan leeft hij nog.

Veelgemaakte fouten

• Een oude, slordige struik “even flink” terugzetten tot in het kale hout. Wat kaal is, blijft kaal.
• Kuiflavendel kopen voor een haag die jaren mee moet.
• Water geven omdat de struik er in een hete week grauw uitziet. Aan te veel water gaat lavendel eerder dood dan aan te weinig.
• Nooit knippen omdat hij er zo mooi bij staat. Na een paar jaar wordt de struik dan van onderen kaal en zakt hij uit elkaar.