Appelboom snoeien en verzorgen

Waarom komen er geen appels aan?

Meestal mist er een tweede appelboom in de buurt. Een bloesem wordt pas een appel als een bij of hommel er stuifmeel op brengt van een appelboom van een ander ras die tegelijk bloeit. Een eenzame ‘Elstar’ in een nieuwbouwwijk staat elk voorjaar wit van de bloesem en hangt in september bijna leeg.

Kijk daarom eerst over de schutting, want een appel of sierappel bij de buren is vaak al genoeg. Staat er niets, plant dan zelf een tweede boom van een ander ras. In een kleine tuin is een sierappel het handigst, want hij bloeit lang en helpt veel rassen. Een ‘Jonagold’ is lastiger. Zijn stuifmeel helpt geen andere boom, dus naast hem moeten er twee staan die elkaar wel bestuiven.

Wanneer en hoe snoei je een appelboom?

Snoei in de winter, als het blad eraf is: van november tot en met februari. Bevroren hout scheurt makkelijk, dus laat de zaag liggen als het vriest of regent. Haal eerst het dode hout eruit. Dat is grijs en droog en knakt als je het buigt. Daarna gaan de rechte scheuten eruit die steil omhoog schieten, want daar komen geen appels aan. Dan blijft de kroon open: de zon komt bij de appels, en blad dat na een bui snel opdroogt, krijgt minder schimmel.

Een kleine boom, of een leiboom die plat tegen een muur of draad groeit, kun je ook in de zomer bijhouden; een grote boom heeft dat niet nodig. Trek in juni de nieuwe steile scheuten eraf, zolang ze aan de voet nog groen zijn, en knip in augustus de nieuwe zijscheuten wat korter, zodat de appels licht krijgen.

Jonge appeltjes uitdunnen in juli

Eind juni laat een appelboom vanzelf een deel van zijn jonge vruchtjes vallen, maar vaak hangen er daarna nog trosjes van vier of vijf die elkaar klein houden.

Dun ze in de eerste helft van juli uit tot één of twee per tros, met 10 tot 15 cm ruimte ertussen. Knip de rest met een puntig schaartje bij het steeltje af, want als je trekt, scheurt soms het takje mee waar volgend jaar de bloemen aan komen. Je gooit er de helft weg, en toch hangt er in september meer. Een boom die je nooit dunt, geeft vaak een jaar vol kleine appels en het jaar daarna bijna niets.

Wanneer pluk je appels?

Leg een appel in je hand en draai hem een kwartslag. Laat hij met steeltje en al los, dan is hij rijp; zit hij nog vast, geef hem dan nog een week. ‘Elstar’ is meestal in september zover, ‘Jonagold’ in oktober. Leg de appels voorzichtig in de mand, want een drukplek gaat binnen een week rotten.

Bemesten

Een appelboom haalt bijna alles zelf uit de grond. Strooi in maart een emmer compost onder de kroon. Voor de meeste bomen is dat genoeg, maar een laagstam krijgt er een handvol organische korrelmest per vierkante meter bij, omdat hij korte wortels heeft en jong al veel draagt. Geef geen kunstmest of verse stalmest, want dan maakt de boom vooral scheuten en weinig appels.

Plek, planten en water

Zet een appelboom op een plek waar vanaf een uur of elf tot de avond de zon komt, en niet op klei waar ’s winters water blijft staan, want daar wordt hij eerder ziek.

Hoe groot hij wordt, bepaal je bij het kopen. In de winkel heten ze laagstam, halfstam en hoogstam, van klein naar groot. Heb je een kleine tuin, vraag dan naar een laagstam: die blijft een meter of twee à drie hoog en draagt al na een paar jaar.

Een boom zonder pot of kluit plant je van november tot in maart. Zet een laagstam meteen aan een stevige paal, want die heeft hij zijn leven lang nodig. Geef een jonge boom de eerste twee zomers in elke droge week een emmer water, en een laagstam ook daarna in droge zomers. Houd een kring van een meter rond de stam vrij van gras, want gras pikt het water in.

Winter en nachtvorst

Winterkou kan een appelboom best hebben, maar in de bloei is hij kwetsbaar: een paar graden nachtvorst eind april of begin mei kan de open bloemen doden. Leg bij een kleine boom dan ’s avonds een vliesdoek over de kroon en haal hem ’s ochtends weg.

In november ruim je op: hark het gevallen blad weg, of maai het in het gras fijn, en haal de gerimpelde bruine appels uit de boom. Daarop overwinteren de schimmels die in de zomer vlekken en rotte appels geven.

Als je appelboom ziek lijkt

Krijgt het blad in mei of juni bruine of olijfgroene vlekken en de appels zwarte, ruwe plekken, dan is het schurft. Die schimmel overwintert op het gevallen blad, dus het opruimen in november helpt. De appels kun je gewoon eten, ze bewaren alleen slecht.

Zie je ingezonken bruine plekken in de bast met een opgezwollen rand, dan is het vruchtboomkanker. Zaag zo’n tak op een droge dag terug tot een eind in het gezonde hout, waar het zaagvlak licht en vochtig is in plaats van bruin, en leg hem niet op de takkenhoop.

Veelgemaakte fouten

• De paal weghalen bij een laagstam. Zijn korte wortels houden hem niet, en de eerste storm trekt hem scheef.
• Met de trimmer tot tegen de stam maaien. In de beschadigde bast komt kanker makkelijk binnen.
• Een nieuwe appelboom planten waar net een oude is weggehaald. Daar groeit hij jarenlang slecht, dus zet hem een paar meter verderop.