Zaaikalender voor de moestuin

Het overzicht per gewas

De maanden gelden voor het midden van het land. Zandgrond warmt in het voorjaar sneller op dan klei, dus op zand kun je vaak wat eerder beginnen, en op zware klei loop je al gauw twee weken achter. In het oosten en zuidoosten kan het tot eind mei nog aan de grond vriezen. Daar wachten bonen en courgette een week langer.

1. Tomaat en paprika binnen voorzaaien

Tomaat en paprika hebben een lange, warme zomer nodig, langer dan je buiten in Nederland krijgt. Daarom geef je ze binnen een voorsprong. Paprika is het eerst aan de beurt, eind februari, want hij groeit traag. De tomaat volgt pas half maart, want tomaten die je in februari zaait, vallen in april om op de vensterbank.

Zaai in zaaigrond, die fijner en armer is dan potgrond, en strooi een paar millimeter grond over het zaad. Om te kiemen willen ze het warm, zo’n 20 tot 25 °C, paprika liefst aan de warme kant. Staan ze boven, dan mag het koeler, rond de 15 tot 18 °C, maar wel op een plek met zoveel mogelijk licht. Draai de bak elke dag een kwartslag, anders groeien ze allemaal scheef naar het raam.

Verschijnt er boven de eerste twee blaadjes een echt blad, dan zet je elk plantje in een eigen potje. Til het voorzichtig met een stokje of een vork uit de bak. Een tomaat mag daarbij dieper dan hij stond, tot net onder de eerste blaadjes, want langs het stuk stengel onder de grond maakt hij nieuwe wortels.

2. Vanaf half maart buiten: wat tegen kou kan

Radijs, spinazie, wortel en tuinbonen kunnen buiten zodra je de grond kunt bewerken. Op zand is dat vaak half maart, op klei eerder in april.

Fijn zaad, zoals van wortel en sla, komt hooguit een centimeter diep. Wortel laat lang op zich wachten, soms drie weken, en in die tijd raak je de rij makkelijk kwijt tussen het onkruid. Meng daarom wat radijszaad door het wortelzaad. De radijs staat na een week boven en laat zien waar de rij loopt, en als je hem oogst, krijgen de wortels de ruimte.

Over de eerste rijen kun je een vliesdoek leggen. Dat houdt een paar graden warmte vast en de duiven van de spinazie af. Haal het doek weg zodra de plantjes ertegenaan duwen.

3. Eind april courgette en pompoen in potjes

Courgette en pompoen zaai je drie tot vier weken voordat ze naar buiten mogen, dus rond eind april. Leg het platte zaad op zijn kant, twee per potje van 8 à 10 cm, en knip later het zwakste plantje af. Begin niet eerder, want dan zitten de wortels half mei al rond en rond in de pot, en dan groeit de plant buiten een tijd niet verder.

Bonen kun je ook in potjes voorzaaien, vooral als je op koude klei tuiniert, waar het zaad in de grond makkelijk rot. Op zand zaai je ze gewoon buiten.

4. Na half mei alles wat geen vorst verdraagt

Tot de ijsheiligen, van 11 tot 14 mei, is er ’s nachts nog kans op vorst, en een tomaat of courgette is na één nacht vorst zwart. Pas daarna gaan ze naar buiten.

Gooi ze niet in één keer van de vensterbank de tuin in. Zet ze eerst een week overdag buiten op een beschutte plek en ’s nachts weer binnen, zodat ze kunnen wennen. Planten die meteen in de wind en de volle zon komen, verbranden of staan weken stil.

Bonen zaai je nu direct buiten, 3 tot 4 cm diep, als de grond minstens 10 °C is. Stokbonen hebben een stok of rek van ongeveer twee meter hoog nodig, stambonen niets. Een courgette wil ongeveer een vierkante meter en een pompoen het dubbele. Plant ze op een hoopje compost, met de stengel net boven de grond.

5. Elke twee à drie weken een rijtje bijzaaien

Sla, radijs en stamboon zaai je beter niet in één keer. Een rijtje van een meter is voor een gezin genoeg, en het volgende zaai je als het vorige boven de grond staat. Zo eet je van mei tot oktober sla, in plaats van dertig kroppen tegelijk in juni.

Zet je de bak in Gardi, dan staan gieten en oogsten in de onderhoudskalender, en na de oogst stelt de app een nieuwe zaaironde voor.

6. Zomerzaai in juni en juli

Boerenkool die je in april hebt gezaaid, plant je in juni of juli op zijn vaste plek, een halve meter uit elkaar. Daar mag hij de hele herfst en winter blijven staan.

Andijvie en winterwortel zaai je in juni en juli, en tot begin juli kan er nog een laatste rij stamboontjes bij. Chinese kool wacht tot juli. Zaai je hem eerder, dan maakt hij in de lange dagen een bloemstengel in plaats van een krop.

Sla kiemt slecht als de grond warmer wordt dan 25 °C. Zaai hem in de zomer daarom ’s avonds, in de schaduw van hogere groenten. Giet eerst het geultje nat, leg het zaad erin en dek het af met droge grond, zodat het zaad vochtig blijft en er geen harde korst op komt.

7. Zaaien en planten in het najaar

Van half augustus tot in september zaai je spinazie, veldsla en winterpostelein. Die groeien in de herfst goed door, en veldsla en winterpostelein oogst je tot ver in de winter. Radijs lukt vanaf half augustus ook weer.

Een bed dat leeg blijft, kun je tot half september inzaaien met phacelia. Die oogst je niet: in het voorjaar spit je hem onder, en dan voedt hij de grond.

Knoflookteentjes gaan in oktober en november de grond in. Lukt dat niet, dan kan het ook in februari en maart, al blijven de bollen dan kleiner.

Wat je beter kunt laten

• Wortels in potjes voorzaaien. Een wortel die verplant wordt, groeit krom of splitst zich in twee poten.
• Verse mest op het bed waar wortels komen. Ze vertakken erin en worden knobbelig.
• In het eerste warme weekend van april alvast de tomaten naar buiten zetten. Een koude nacht in mei zet ze weken terug, ook als het niet vriest.